Ψυχοσάββατο

Πρώτο Ψυχοσάββατο 2026, Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 

Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει καθιερώσει ειδικές ημέρες μνήμης για όσους έχουν φύγει από τη ζωή. Αυτές οι μέρες, γνωστές ως Ψυχοσάββατα, είναι βαθιά ριζωμένες στην παράδοσή μας και αποτελούν ευκαιρία προσευχής και τιμής για τις ψυχές των αγαπημένων μας προσώπων.

Το Α’ Ψυχοσάββατο τελείται πάντα το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω.

Αν και κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένο από την Εκκλησία στους νεκρούς, υπάρχουν δύο “μεγάλα” Ψυχοσάββατα τον χρόνο όπου τελείται Οικουμενικό Μνημόσυνο:

Το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω (14 Φεβρουαρίου 2026).

Το Σάββατο πριν από την Πεντηκοστή (φέτος πέφτει 30 Μαΐου 2026).

Ο Συμβολισμός: Η Εκκλησία καθιέρωσε αυτές τις ημέρες για δύο κυρίως λόγους:

Για τις “ξεχασμένες” ψυχές: Για να μνημονευτούν όσοι πέθαναν ξαφνικά, σε ξενιτιά, στη θάλασσα ή σε συνθήκες που δεν επέτρεψαν να τους γίνουν τα πρέποντα μνημόσυνα.

Η ελπίδα της Ανάστασης: Το Σάββατο είναι η μέρα που ο Χριστός βρισκόταν στον τάφο πριν την Ανάσταση. Μνημονεύοντας τους νεκρούς, εκφράζουμε την πίστη μας ότι ο θάνατος είναι ένας “ύπνος” μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία.

1. Τα Κόλλυβα

Το πιο χαρακτηριστικό έθιμο. Από την Παρασκευή το απόγευμα ή το Σάββατο το πρωί, οι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία δίσκους με κόλλυβα.

Τι συμβολίζει το σιτάρι; Το σιτάρι συμβολίζει το ανθρώπινο σώμα. Όπως ο σπόρος πέφτει στη γη, “πεθαίνει” και ξαναφυτρώνει καρποφορώντας, έτσι και το σώμα θάβεται με την ελπίδα της ανάστασης (Α’ Κορινθίους 15:35-44).

2. Το Χαρτάκι με τα Ονόματα (Ψυχοχάρτι)

Μαζί με τα κόλλυβα, δίνουμε στον ιερέα ένα χαρτί με τα ονόματα των κεκοιμημένων (βαπτιστικά ονόματα) για να τα διαβάσει κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας και του Μνημοσύνου.

3. Το Πρόσφορο και το Νάμα

Συνήθως συνοδεύουμε τα κόλλυβα με ένα πρόσφορο, λάδι, κρασί (νάμα) και καρβουνάκια/θυμίαμα, ως προσφορά στην εκκλησία.

4. Ελεημοσύνη

Θεωρείται πολύ σημαντικό την ημέρα αυτή να κάνουμε μια πράξη αγάπης στη μνήμη των νεκρών μας, βοηθώντας κάποιον που έχει ανάγκη.

Ο Συμβολισμός των Υλικών στα Κόλλυβα

Τίποτα στα κόλλυβα δεν είναι τυχαίο. Κάθε υλικό έχει τη σημασία του:

Σιτάρι: Οι κεκοιμημένοι και η Ανάσταση.

Ζάχαρη: Η γλυκύτητα του Παραδείσου.

Σταφίδες: Ο Χριστός (“η Άμπελος”).

Μαϊντανός/Δυόσμος: Η ανάπαυση “εν τόπω χλοερώ”.

Ρόδι: Η λαμπρότητα και τα αγαθά του Παραδείσου. 

Καρύδια/Ξηροί καρποί: Η ζωή που αναπαράγεται.

Μαζί με τα κόλλυβα γράφουμε τα ονόματα των αγαπημένων ανθρώπων, που έχουν φύγει από τη ζωή, για να διαβαστούν και ανάβουμε ένα κερί στη μνήμη τους.